تاريخ معدنكاري در ايران

تاريخ معدنكاري در ايران :

طلا نخستين فلزي بوده كه بشر به صورت خالص از رودخانه ها جمع آوري كرده و مس نخستين فلزي است كه انسان قادر به ذوب آن شده است .

اواخر هزاره هفتم را در ايران مرحله گذر از عصر نوسنگي به عصر فلزها مي دانند – فردي به نام تئودورتايم , نخستين مكاني كه در آن فلز مس كشف شده است سيلك كاشان در ايران مي داند.

فنون معدنكاري در ايران قديم :

1)       اكتشاف : از هيچ وسيله انفجار و ماشين آلات استفاده نمي شده است .

2)       استخراج كانه ها : پيشروي به صورت سوراخ هاي تنگ به خاطر ايمني بوده است و روشهاي زيرزميني مرسوم نيز بوده است .

3)       فراوري مواد معدني و فلز گدازي

فلززايي آهن و كانسارهاي آهن در زون سنندج – سيرجان :

بخش عمده كانسارهاي آهن به زمان پركامبرين مربوط مي شود. بزرگترين كانسارهاي آهن متعلق به آركئن و به سازندهاي آهن نواري معروف است .

در زون سنندج – سيرجان شامل مناطقي مانند گل گهر سيرجان با ذخيره احتمالي 2/1 ميليارد تن , شمس آباد اراك 100 ميليون تن و همه كسي  همدان 50 ميليون تن و كانسار آهن سنقر و آهن هنشك در ده بيد فارس

 

معدن گل گهر سيرجان واقع در استان كرمان :

معدن گل گهر در كيلومتر 50 جاده سيرجان -  شيراز  قرار دارد. ارتفاع اين معدن از سطح دريا 1175 متر مي باشد. ناحيه معدني گل گهر شامل 6 ذخيره سنگ آهن است كه ذخيره شماره يك آن پس از آماده سازي و احداث كارخانه تغليظ در سال 1373 به بهره برداري رسيد. مجموع ذخاير شش گانه گل گهر 1135 ميلوين تن مي باشد. محصول نهايي معدن گل گهر پس از جراي طرح هاي پيش بيني شده عبارت از 4 ميليون تن گندله و يك ميليون تن كنسانتره سنگ آهن مي باشد.

طراحي معدن در گل گهر با استفاده ازنرم افزار اختصاصي Gemcom و براساس اطلاعات نقشه هاي زمين شناسي و نتايج آناليز چاه هاي اكتشافي صورت مي گيرد.

راه هاي دسترسي به معدن با شيب 8 درصد و عرض 25 متر طراحي شده اند. پله هاي معدن به تعداد 15 پله و با ارتفاع 15 متر در ديواره آن وجود دارد.ارتفاع بالاترين نقطه معدن 1755 متر و پايين ترين آن 1530 متر مي باشد.

پيشينه تاريخي استخراج معدن گل گهر به حداقل 900 سال پيش مي رسد. ذخيره قطعي اين معدن
 000/000/275 و ذخيره احتمالي آن 470000000 مي باشد روش استخراج اين معدن به صورت روباز و مقدار استخراج ساليانه آن 8000000 است . از مشخصات معدني اين معدن سنگ آهن هماتيت و سنگ آهن مگنيتت را مي توان نام برد.

 

شناسايى زونهاى آلتراسيون احتمالى با استفاده از داده هاى SWIR سنجنده استر در شمال وشرق کردستان

 

خالد بابايى، فارغ التحصيل رشته سنجش ازدور  وGIS از دانشگاه تبريز

حسين عزيزى، استاديار گروه معدن دانشگاه کردستان

◊◊◊◊◊◊◊

 

چکيده:

 

در اين تحقيق از باندهاى SWIR سنجنده ASTER براى شناسايى زونهاى آلتراسيون(يکى از فاکتورهاى پى جوئى هاى معدنى) در بخشهايى از شمال وشرق استان کردستان استفاده شده است. طول موج زيرسيستم SWIR درقلمرو 6/1 تا 43/2 ميکرومتر قرار گرفته است. در اين قلمرو، کانيهاى داراى يون هيدروکسيل از اشکال جذب خوبى برخوردار هستند. با استفاده از ترکيب رنگى کاذب(FCC)، نسبت باندها(BR)، آناليز مؤلفه هاى اصلى(PCA) و مقايسات انجام شده با منحنى هاى استاندارد USGS، زونهاى پروپيليتيک، فيليک و آرژيليک در مناطق مورد مطالعه شناسايى گرديد که اين زونها مى تواند براى پى جوئى کانسارهاى مس و طلا در منطقه بسيار مهم باشد.

 

Abstract:

      In this research, we used ASTER SWIR bands for discrimination of alteration zones in the east and north of Kurdistan province. The wavelengths of Aster Swir bands changes between 1.6 to 2.43 micrometers. In this range of wavelength hydroxyl minerals shows a good absorption. In the basis of false color composites (FCC), band ratios (BR) and principal component analysis (PCA) and so compare to USGS standard minerals curve reflections; we distinguished three alteration zones, Phyllic, Propyllitic and Argillic. These three alteration zones are important for exploration of copper and gold mineralization in these areas.

خلاصه توضيحات :

 

مقدمه :

 

      امروزه پيشرفت سنجش از دور در شناسايى و پى جويى کانسارها به زمين شناسان کمک  زيادى نموده است. شناسايى کانيها با استفاده از قلمرو طيفى مادون قرمز موج کوتاه(SWIR) به عنوان يکى از ابزارهاى مهم در اين راستا محسوب مى شود. زيرا بسيارى از زونهاى آلتراسيون از کانيهاى رسى تشکيل شده اند که در ساختار خود داراى عامل OH^- هستند که هر کدام از آنها در قلمرو طيفى مادون قرمز موج کوتاه(SWIR) داراى اشکال جذب خاصى مى باشند.

      در مطالعات قبلى در ابتدا از تصاوير ماهواره اى چند طيفى لندست طى سالهاى متمادى براى شناسايى زونهاى آلتراسيون در محيطهاى خشک ونيمه خشک استفاده شده است. شناسايى زونهاى آلتراسيون با استفاده از تصاوير ماهواره اى با پرتاب سنجنده MSS درسال 1972 آغاز شد. اولين روشها جهت شناسايى زونهاى آلتراسيون بيشتر براساس روشهاى پردازش رقومى کيفى تصاويرماهواره اى بود. اکثر مطالعات انجام شده بر روى زونهاى آلتراسيون با استفاده از روشهايى مانند نسبت گيرى باند[13]، آناليز مؤلفه هاى اصلى (PCA) و تکنيک کراستا[5] انجام گرفته است.

    به دليل محدود بودن قدرت تفکيک طيفى سنجنده TM، با استفاده از اين سنجنده فقط مى توان کانيهاى داراى اکسيدهاى آهن و هيدروکسيل ها را تشخيص داد. با پرتاب سنجنده ASTER با تعداد باندهاى بيشتر به ويژه 6 باند آن در قلمرو مادون قرمز موج کوتاه امکان شناسايى زونهاى آلتراسيون بيشتر شده است[6]. همچنين روشهاى جديدى براى شناسايى زونهاى آلتراسيون پيشنهاد شده است که مى توان به روشهاى MF(matched filtering)، LSU(Linear Spectral Unmixing)، SAM(Spectral Angle Mapping) اشاره کرد[11].

      بنابراين، هدف از اين تحقيق شناسايى زونهاى آلتراسيون احتمالى براساس تصاويرSWIR سنجنده استر در بخشهايى از شمال و شرق استان کردستان مى باشد که در اين راستا از تکنيکهاى مختلفى مانند ترکيب رنگى کاذب(FCC)، نسبت باندها(BR)، آناليز مؤلفه هاى اصلى(PCA)، و تکنيک کراستا جهت تشخيص زونهاى آلتراسيون احتمالى استفاده شده است.

موقعيت و زمين شناسى عمومى منطقه

      مناطق مورد‏ مطالعه ‏در شمال و شرق استان کردستان وشامل سه منطقه جنوب و جنوب شرق قروه ، منطقه تیلکو(بین شهرهای سقز- دیواندره) و شمال سد قشلاق سنندج می باشد. اين مناطق عمدتا" از سنگهاى آندزيت، آندزيت بازالتى تشکيل شده است که در بسيارى از مواقع خصوصيات آتشفشانى زير آبى دارند[2]. مطالعاتى که اخيرا" بر روى اين ولکانيکها صورت گرفته، نشان مى دهد که ترکيب آنها عمدتا" از نوع کالکوآلکالن حاشيه قاره اى است [3]که درحوضه هاى رسوبىPull-apart فوران نموده اند[4]. اين سنگها داراى رنگ سبز تيره بوده که به شدت آلتره شده اند و به صورت بين چينه اى و يا عدسى هاى پراکنده؛ در داخل سنگهاى رسوبى کرتاسه فوقانى کردستان که عمدتا" شيل، آهکهاى شيلى و ماسه سنگ هستند، رخنمون دارند. قسمت عمده منطقه مورد مطالعه را سنگهاى آندزيتى، آندزيتى بازالتى مى سازند که در بعضى بخشها به شدت آلتره شده اند. در پاره اى از مناطق نيز کانى زايى منيتيت و هماتيت مشخص شده است.[1]

 

 

◊◊◊◊◊◊

داده ها و روشها

      سنجنده استر يکى از سنجنده هاى چند طيفى بوده که بر روى ماهواره ترا نصب شده است. اين سنجنده انعکاس و تشعشعات سطح زمين را در سه باند بين طول موجهاي52/0 تا 86/0 ميکرومتر با قدرت تفکيک 15 متر(VNIR)، شش باند بين طول موجهاى 6/1 تا43/2 ميکرومتر با قدرت تفکيک 30 متر(SWIR)، و پنج باند بين طول موجهاى 125/8 تا 65/11 ميکرومتر با قدرت تفکيک 90 متر(TIR) اندازه گيرى مى کند[14]. در اين تحقيق از داده هاى استر نوع L1B بدون ابر که در تاريخ 1/6/2001 و 11/8/2001 از منطقه تصوير بردارى شده، استفاده گرديد. اين داده ها ابتدا با سيستم مختصات UTM و سطح مبناى WGS84 زمين مرجع شده و پس از موزائيک کردن تصاوير، محدوده مورد مطالعه نمونه گيرى شد. سپس براى کاهش اثرات اتمسفرى از متدهاى کاهش ارزش تيره ترين پيکسل و روش رگرسيون خطى جهت تصحيح تصاوير استفاده  شد[7].

شناسايى زونهاى آلتراسيون براساس تصاوير SWIR

      زون هاى آلتراسيون در گستره وسيعى از محيطهاى زمين شناسى مانند گسلها، ولکانيکهاى انفجارى، وحاشيه بسيارى از توده هاى معدنى يکى از پديده هاى عمومى مي‏باشد و مى تواند به عنوان کليدى براى پى جوئى کانسارها به حساب آيد.

براى شناسايى زونهاى آلتراسيون از روشهاى گوناگونى مانند ترکيب رنگى کاذب، نسبت گيرى باندها، آناليز مولفه هاى اصلى و تکنيک کراستا استفاده شده است که به ترتيب مورد بررسى قرار مى گيرند:

1.      ترکيب رنگى کاذب(FCC)

      براى تفسير بصرى زونهاى آلتراسيون با استفاده از داده هاى ماهواره اى استر از ترکيبهاى رنگى کاذب(RGB) استفاده مى شود. منحنى هاى استاندارد USGS نشان مى دهد که کانيهاى مونت موريونيت،‏ کائولينيت، موسکويت و ايليت(شاخص زونهاى آلتراسيون فيليک وآرژيليک) در باند 4 قلمرو SWIR داراى حداکثر انعکاس و درباند 6 به دليل جذب به دليل وجود پيوند AL-OH داراى انعکاس پايين() و کانيهاى کلريت واپيدوت (شاخص زون پروپيليتيک) در باندهاى 5 و6 انعکاس بالا ودر باند 8 به دليل پيوند Mg-OH  انعکاس پايين را نشان مى دهند. بنابراين در ترکيب رنگى 468 قلمرو SWIR زونهاى آلتراسيون آرژيليک وفيليک به رنگ قرمز تا صورتى و آلتراسيون پروپيليتى به رنگ سبز نمايان مى شود.

 

 

ادامه نوشته

برخی از كانسارهاي موجود در زون سنندج – سيرجان

تنگستن و كانسارهاي موجود در زون سنندج – سيرجان

كاني سازي تنگستن و طلا, همراه با آثار قلع در زون سنندج – سيرجان , در محور بروجرد – ازنا, ديده مي شود. در منطقه قروه طيف وسيعي از كاني هاي صنعتي مانند كوارتز – فلدسپات – ميكا – طلا – تنگستن وجود دارد.

مي توان در نواحي اقليد – ده بيد – بوانات و زرترشت كانسارهاي تنگستن را در اين زون مشاهده كرد.

 

سيليس و كانسارهاي موجود در زون سنندج – سيرجان

ذخايري سيليس با خاستگاه آذرين – دگرگون در زون سنندج – سيرجان را مي توان در كانسار سيليس كولي كش و همچنين در فيليت هاي همدان مشاهده كرد.

كانسار سيليس پيريونس در 17 كيلومتري شمال شرق شهرستان سقز و جنوب روستاي پيريونس واقع است . روند عمومي رخنمون سيليس در اين منطقه شمال شرق – جنوب غرب ميباشد كه با شيبي حدود 45 تا 50 درجه به سمت شمال و شمال غرب جاي گرفته است .

براساس نتايج بدست آمده از اكتشافات در اين كانسار حدود 16 ميليون تن كانسنگ سيليس با ميانگين عيار 96 درصد سيليس برآورده نموده اند.

 

 

رس نسوز و كانسارهاي موجود در زون سنندج – سيرجان :

بيشترين ذخاير رسهاي نسوز ايران در برهه زماني پالئوزوئيك پسين – ترياس پيشين تا مياني تشكيل شده اند. عمده ذخاير ياد شده در زون فوق شامل شمال استان فارس در مناطق خرم بيد و قسمتهايي از آباده كه تاكنون 10 معدن فعال و 30 محدوده تحت عنوان خاك نسوز به تصويب رسيده است . بزرگترين معدن خاك نسوز, معدن خاك نسوز استقلال مي باشد كه ذخيره قطعي آن بيش از 9 ميليون تن است . كاني هاي تشكيل دهنده اين معادن شامل ايليت , فلدسپات , كائولينيت , پيروفيليت , كوارتز و مسكوويت است .

عمليات استخراجي به صورت روباز و پلكاني از بالا به سمت پايين است و در ساخت چيني و كاشي سازي مصرف دارد.

سنگ هاي نما :

گرانيتوئيد ها و گابروهاي اين زون به ويژه قسمت شمالي زون جزء سنگهاي آذرين بيروني و آذر آواري نظير بازالتها, آندزيت ها و توف ها مي باشد.

از اين سنگ هاي نما مي توان به معادن زير اشاره كرد:

معادن بيابانك در فارس , مرمر كرم ده بيد و كرم و صورتي آباده , تراورتن آباده , مرمريت نيريز, گرانيت اقليد و ...

عناصر نادر خاكي :

از عناصر نادر خاكي در زون سنندج – سيرجان مي توان به پلاسرهاي مونازيت دار منطقه مروست شهرستان خاتم در استان يزد اشاره كرد.

ميكا:

ميكاي همدان در شهرستان همدان در 25 كيلومتري مركز استان قرار دارد. پاراژنزاين معدن ميكا, كوارتز, فلدسپات داراي ژنز دگرگوني مي باشد. جنس سنگ ميزبان شيست و سن اين سنگ ژوراسيك مي باشد. داراي ذخيره قطعي 5/4 هزار تن و ذخيره احتمالي 8/9 هزار تن مي باشد و ميزان استخراج ساليانه 220 تن مي باشد.

 

معدن سنگ آهن شمس آباد :

معدن سنگ آهن شمس آباد :

كارخانه سنگ آهن منگنزدار شمس آباد در 30 كيلومتري جنوب شهرستان اراك و 3 كيلومتري روستاي شمس آباد قرار دارد. از لحاظ جغرافيايي اين كارخانه  در طول 49 درجه و 44 دقيقه و 51 ثانيه و عرض 33 درجه و 48 دقيقه و 51 ثانيه واقع شده است . اين واحد از دو خط تشكيل شده است كه محصول خط يك سنگ آهن با دانه بندي ريز 8 ميلي متر جهت ارسال به ذوب آهن اصفهان و محصول خط 2 نيز سنگ آهن با دانه بندي زبر 40 ميلي متر جهت استفاده در كارخانجات سيمان مي باشد. اين كارخانه در 9 ماهه ابتداي سال 1382 حدود 224 هزار تن سنگ آهن دانه بندي شده توليد كرده است .

 

موارد مصرف كارخانه سنگ آهن شمس آباد :

سنگ آهن هماتيتي با خلوص بالا به عنوان ماده رنگي در رنگ سازي مصرف دارد. مانيتيت با درصد آهن بيش از 63 درصد در ذوب آهن مصرف مي گردد.

سنگ آهن هماتيتي با منگنز بيش از 8/3 درصد در ساخت فولاد ضد سايش مصرف مي شود.

با توجه به نتايج نمونه هاي سنگ آهن شمس آباد درصد Fe2O3 از 45 درصد تا 70 درصد و عيار اكسيد منگنز از 91/1 تا 8/3 را نشان داده است .

خوراك اين كارخانه سنگ آهن با كاني اصلي ليمونيت است كه از معدن سنگ آهن شمس آباد واقع در مجاورت 800 الي 1000 متري كارخانه تامين مي شود.

از  خوراك هاي ناخالص عمدتاً  سيليس و منگنز را مي توان نام برد.

ظرفيت خوراك ورودي كارخانه 50 تا 3/58 تن بر ساعت با عيار متوسط آهن 40 تا 47 درصد مي باشد.

معدن سه چاهون

·         معدن سه چاهون:

اين معدن كه در ‪ ۴۷كيلومتري شمال شرقي شهر بافق واقع شده از نظر زمين شناسي در سازندهاي پركامبرين پسين ايران مركزي قرار داشته و منشاء آن آتشفشاني رسوبي است.

اين معدن مشتمل بر دو آنومالي است كه در فاصله سه كيلومتري يكديگر قرار دارد و مجموع آنها داراي ‪ ۱۴۴/۵ميليون تن ذخيره معدني است كه ‪ ۹۵ميليون تن آن با متوسط عيار آهن ‪ ۳۷/۲درصد و فسفر هشت درصد، قابل استخراج است.

بهره‌برداري از اين معدن در سال ‪ ۱۳۸۴آغاز شد و طي برنامه‌ريزي انجام شده سالانه ‪ ۳/۴ميليون تن سنگ آهن از آن استخراج و پس از خردايش در كارخانه سنگ شكن با ابعاد كوچكتر از ‪ ۳۰۰ميليمتر، توسط راه‌آهن به كارخانه فرآوري چغارت منتقل مي‌شود. عمليات اوليه طراحي معدن در سال ‪ ۱۹۷۰ميلادي توسط مهندسين مشاور شوروي سابق انجام شد و بر اساس طراحي‌هاي انجام شده ‪ ۱۷۷ميليون تن سنگ آهن از اين معدن قابل برداشت خواهد بود.

 

گسل سن آندرياس

گسل سن آندرياس

تريلوبيت دگرشکل شده

معدن منگنز ونارچ قم

 

معدن منگنز ونارچ قم

نام ماده معدني: كانسنگ منگنز(پيرولوزيت)

 محصول اصلی: كنسانتره منگنز   محصول هاي جانبي: كنسانتره هماتيت

 معادن منگنز ونارچ در 27 کيلومتري جنوب غربي قم و2 کيلومتري روستاي ونارچ و در طول جغرافيايي 50 درجه و 45 دقيقه و42 ثانيه و در عرض جغرافيايي 34 درجه و 25 دقيقه و 3 ثانيه قرار گرفته است.
معادن منگنز ونارچ از بزرگترين معادن منگنز شناخته شده ايران و خاورميانه است و با توليد حدود 100-85 هزار تن در سال، عمده ترين توليدکننده سنگ منگنز ايران مي باشد. در سالهاي اخيربا افزايش توليد اين مجموعه، ذوب آهن اصفهان نياز به واردات سنگ منگنز نداشته و لذا باعث صرفه جويي ارزي شده است.
   عمده خوراك كارخانه، سنگ منگنز با كاني پيرولوزيت است كه از معدن منگنز ونارچ واقع در700-500 متري كارخانه تامين مي شود. ناخالصي هاي عمده خوراک، هماتيت و سيليس مي باشد. براونيت نيز به عنوان کاني منگنز در اين معدن موجود است.

شكل کانسار به صورت لايه اي بوده و محصولاتي با عيار 28,5- 21,5 درصد منگنز به دست مي آيد.

کانسارهاي منگنز با منشاء رسوبي – آتشفشاني:

از بزرگترين کانسارهاي منگنز شناخته شده در ايران در حال حاضر کانسنگ ونارچ قم (به عنوان بزرگترين معدن منگنز در خاور ميانه) که داراي منشاء رسوبي - آتشفشاني مي باشد. اين نوع کانسارها براساس ارزيابي اطلاعات و داده ها داراي 2 زمان زمين شناسي مي باشند:

تشکيلات کرتاسه - پالئوژن همزمان با فعاليت کوهزايي در آلپ در ايران بوجود آمد. اين تشکيلات شامل توده هاي ناپايدار سيليسي متشکل از توف هاي سيليسي و سنگ ها و لاواي سيليسي وسيليس کربناته مي باشد که حالت جانشيني تدريجي را تداعي مي کند.تناوب رسوبات آهکي- سيليسي در اين تشکيلات به خوبي قابل رؤيت است.
وجود مقدار فراوان سيليس و آهن در اين نوع کانسارها 3 عنوان وجه تمايز آن با ساير کانسارها در نظر گرفته مي شود. برخلاف کانسارهاي با منشاء گرمابي، اين نوع کانسارها فاقد مس بوده و آرسنيک نيز بندرت و به مقدار بسيار کم ديده مي شود. از کاني هاي اصلي آن پيرولوزيت، پسيلوملان و هماتيت و کاني هاي ثانويه اي چون برونيت، منيتيت و... را مي توان نام برد.

منگنز در تشکيلات اليگوسن – ميوسن به طور محدودي وجود دارد. رسوبات آتشفشاني خاکستري رنگ شامل توف ماسه اي و کنگلومراي جنوب قم حاوي کانسنگهاي منگنز مي باشد.اين نوع کانسارها در آذربايجان شرقي (کانسارهاي ديبکلو و چوگندي) ديده مي شد که از ذخيره بالايي برخوردار نيستند.

از ديگر کانسارهاي منگنز ايران با اين منشأ مي توان: بنسپورت، آب بند، بنويد، توران قلعه (سلم رود) و کوه زرد را نام برد.

 

فلززايي طلا در زون سنندج – سيرجان :

فلززايي طلا و كانسارهاي موجود در زون سنندج – سيرجان :

ايالت طلادار سنندج – سيرجان با درازاي حدود 1500 كيلومتر و پهناي 150 تا 200 كيلومتر كه از شمال باختر درياچه اروميه تا گسل ميناب ادامه مي يابد. خاستگاه طلان اغلب از متامورفيسم به اشكلا رگه اي , رگچه اي و گاه به صورت پلاسري مي باشد. اين زون از نظر توزيع و پراكندگي كانسار به دو بخش شمالي (گلپايگان – نقره – ماكو) و جنوبي (گلپايگان – سيرجان ) تقسيم مي شود كه بخش شمالي از طلا غني تر است .

كانسارهاي موجود در اين زون : موته – داشكسن – كرويان – آستانه – الوند – همدان – خرابه پيرانشهر در قسمت شمالي و در قسمت جنوبي زرترشت و چاه گز

 

معدن طلاي موته :

اين مجتمع معدني در 35 كيلومتري جنوب دليجان و در فاصله 15 كيلومتري از راه شوسه اصفهان – دليجان واقع شده است . خاستگاه اين كانسار لايه هاي تخريبي دگرگوني ضعيف (منسوب به پري كامپرين) مي باشد كه ماده معدني با گسله اي با روند شمال شرقي كنترل مي شود. بزرگترين توده اين ماده معدني داراي 300 متر درازا و حدود 10 تا 15 متر عرض مي باشد. در اين كانسار عمدتا كاني هاي هماتيت توده اي و ليمونيت- هماتيت با ناخالصي هاي فراوان مي باشد. در اين كانسار عيار منگنز 56/4 – 25/1 درصد عيار آهن 50/34 درصد و ميمزان ذخيره تا ژرفاي 100 متري درحدود يك ميليون تن تخمين زده شده است . عيار سنگ معدن موجود در اين منطقه 10 گرم در تن محاسبه شده است . تنگ زر و گل چشمه از زرخيزترين معادن طلاي 9 گانه موته مي باشند. موته از حدود 4000 سال قبل شناخته شده بود. در دوره قاجاريه مخصوصا در زمان اميركبير اقداماتي براي بهره برداري از معادن طلا به عمل آمد. تعداد نه كانسار طلا با ذخيره بيش از 1.200.000   تن باعيار چهار گرم در تن شناسايي شده است . عمليات اكتشافي سيستماتيك در اين معدن از سال 1358 شروع گرديده است . طبق گفته هاي مدير عامل اين مجتمع 9 معدن جديد در اين منطقه كشف شده است كه ذخيره اين مجتمع با معادن كشف شده جديد حداقل 300.000 تن خاك حاوي طلا مي باشد. كليه كاركنان اين معدن از روستاي موته و اطراف آن مي پاشد.